Regie op de Textielketen

1.3 Kwantiteit en kwaliteit

De totale hoeveelheid afgedankt textiel in Nederland is tussen 2012 en 2018 gestegen met 20% tot 254,8 kton. Per inwoner komt dit neer op circa 17,7 kg dat wordt weggegooid.

  • Het percentage ingezameld textiel per inwoner in Nederland is gestegen: van 43,1% in 2012 tot 44,6% in 2018.
  • Per inwoner steeds het gescheiden ingezamelde textiel van 6,6 kg in 2012 naar 7,9 kg in 2018.
  • Jaarlijks belandt er 169 kiloton textiel in het Nederlandse restafval.

De jaarlijkse meting van Rijkswaterstaat laat zien dat het aandeel textiel in het restafval steeds hoger wordt.

  • In 2000 was het aandeel textiel in het restafval nog 3%
  • In 2020 is het aandeel textiel in het restafval bijna 6%

Volgens Rijkswaterstaat is minimaal 58% van het textiel in het restafval nog geschikt voor hergebruik of recycling.

Dit handboek baseert zich op de meest recente cijfers in 2020.

Afbeelding 1.3

Textielvervuiling in de keten

De massabalans geeft aan dat 14% van het gescheiden ingezamelde textiel uiteindelijk niet herdraagbaar of recyclebaar is. Deze reststroom bestaat uit vervuiling of uit textiel dat niet herbruikbaar of recyclebaar is. Een deel van die reststroom bestaat uit afval en een deel uit textiel dat bijvoorbeeld nat is en niet meer droogbaar, beschimmeld of sterk vervuild. Textiel kan bijvoorbeeld tijdens transport en/of door het aandrukken met een grijper nat of vervuild raken. De specifieke registratie van deze restfracties blijkt complex en is niet volledig. Uit de marktverkenning bleek ook dat verschillende mixstromen nog niet te recyclen zijn, terwijl er weinig monostromen (1 textielsoort) worden gebruikt.

Door fast fashion daalt de kwaliteit van textiel

De stijging van het aantal kledingstukken en vooral de daling van de kwaliteit hiervan zet de textielafvalketen onder druk. Door fast fashion is hergebruik minder vaak mogelijk. De samenstelling van textielproducten staat hoogwaardige recycling in de weg. In de paragraaf feiten en fictie wordt meer uitgelegd over de oorzaken van de druk op betaalbaarheid van de inzameling en verwerking van afgedankt huishoudelijk textiel.

Steeds grotere rol kringloopwinkels

In steeds meer gemeenten zamelen kringloopwinkels kleding in. Een deel van dat ingezamelde textiel is kwalitatief goed en wordt als tweedehands kleding verkocht. Kringloopwinkels vervullen een belangrijke rol in een meer circulaire textielketen door deze hoogwaardige stroom kleding een tweede leven te geven. Het is niet duidelijk of als gevolg hiervan de kwaliteit van het door de gemeente ingezamelde textiel achteruit gaat. Gemeenten moeten wel de vraag stellen of zij hierdoor genoeg grip op en inzicht in de textielketen hebben. Zeker met de EU-Kaderrichtlijn afvalstoffen in aantocht.

De textielmarkt is niet transparant

Omdat de textielmarkt een complexe en sterk internationale markt is, is het boven tafel halen van relevante informatie erg complex. Er is binnen de markt weinig inzicht wat er met het ingezamelde huishoudelijk textiel gebeurt en of dit circulair wordt toegepast. Er zijn in de keten veel partijen actief, maar onderling wordt er weinig informatie uitgewisseld. Er is geen sprake van prijstransparantie middels een index zoals dit bij oud papier en karton het geval is.

Verschillende gemeentelijke systemen

Gemeenten hebben keuzevrijheid betreffende de inzameling en afzet van textiel. Daarnaast verschilt per gemeente de rol van kringloopwinkels. Hierdoor bestaan beperkte verschillen tussen gemeenten in de inzamelsystemen die zij hebben ingericht. Het aanbod in kwaliteit en kwantiteit van textiel kan hierdoor wisselen. De waarde van het textiel en de mogelijkheid tot hoogwaardig hergebruik en recycling wisselt daarmee ook.

Veel textiel verdwijnt in het restafval

In Nederland verdwijnt per jaar circa 169 kton textiel met het restafval in de verbrandingsoven. Een groot deel van het textiel in het restafval is nog herbruikbaar. Rijkswaterstaat geeft aan dat 58% van het textiel in het restafval nog herdraagbaar of bruikbaar voor recycling is. Het textiel moet dan wel gescheiden worden aangeboden. De kwantiteit en relatieve kwaliteit zou kunnen toenemen als dit bruikbare deel anders ingezameld zou worden.