“Succesvol afvalbeleid vraagt om interactie met je burgers”


Marc Pruijn is beleidscoördinator Van Afval Naar Grondstof bij het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Hoe ziet hij de ambitie van VANG-HHA, wat verwacht hij van gemeenten en hoe ziet hij de komende jaren tegemoet? "We willen alle ketens sluiten."

Wat is de ambitie vanuit het ministerie?

“De programmadoelen zijn 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner per jaar in 2020, maar eigenlijk is de ambitie om alle ketens te sluiten. Door betere productie, langer gebruik en betere scheiding voor recycling. In het programma is een belangrijke randvoorwaarde dat betere scheiding geen hogere afvalbijdrage voor burgers mag opleveren. Het principe is dat de vervuiler betaalt, zowel de consument als de producent. In de praktijk blijkt trouwens dat gemeenten die het beste scheiden de laagste afvalstoffenheffing hebben. Logisch, want hoe minder afval je verbrandt, hoe lager de kosten zijn. Steeds meer grondstoffen leveren ook geld op. Dat is voor gemeenten dubbele winst, op financieel én milieugebied.”

Welke inbreng verwacht u van gemeenten?

“Gemeenten en Rijk staan met dit programma zij aan zij. Het ministerie faciliteert het programma financieel en beleidsmatig. Van gemeenten verwacht ik dat ze erg hun best doen om afval beter te scheiden. Dat begint bij het formuleren van realistische en ambitieuze doelen. Waar wil ik staan over een aantal jaar? Hoe haal ik er het maximale uit voor mijn inwoners en voor het milieu? Ik zie ook graag dat gemeenten zelf het goede voorbeeld geven met de inkoop van gerecycled materiaal en goede afvalscheiding. Op dit moment zie je bij hen al de nodige beweging. Ik verwacht dat die dynamiek en de steun voor de ambitie alleen maar groter worden.”

Hoe kan VANG-HHA ze daarbij ondersteunen?

“Via het programma zorgen we dat iedereen van elkaar kan leren en kennis kan ontwikkelen om zijn ambitie waar te maken. Nederland is sterk door diversiteit. We hebben hier bijna 400 gemeenten met verschillende afvalsystemen. Dat is voor burgers soms verwarrend, maar het is tegelijkertijd een rijke bron van kennis. Die expertise stellen we via VANG-HHA beschikbaar en kan met elkaar worden gedeeld. Zo kun je als gemeente inspiratie opdoen en zelf de nodige stappen zetten.”

Wat is een kritische succesfactor voor gemeenten?

“Dat je betere scheiding en preventie van huishoudelijk afval samen met burgers oppakt. Zij moeten het uiteindelijk doen. Die inzet moet vooral vanuit een gemeente worden geïnitieerd, want daarmee heeft een inwoner meer binding dan met Den Haag. Stimuleer je burgers dus en zorg voor interactie waarmee je met elkaar tot oplossingen komt. Vergroot de betrokkenheid door het gesprek aan te gaan en door tips te vragen. Neem mee wat zij de beste manier vinden om beter te scheiden en zo min mogelijk huisvuil te produceren. Het project 100-100-100 in Zwolle is wat dat betreft een mooi voorbeeld. De kopgroep van honderd deelnemende huishoudens zat na honderd dagen op 22,5 kilo restafval per inwoner per jaar.”

Hoe ziet u de komende jaren tegemoet?

“De ambitie voor 2020 valt echt goed te realiseren. Huidige cijfers laten al zien dat we in Nederland steeds meer en steeds beter afval scheiden. Dat is allemaal op basis van de producten die consumenten nu kopen en gebruiken. Het kan nog veel beter. Met beter gemaakte producten, die vervolgens beter worden benut en aan het einde van de cyclus nog beter gescheiden worden ingezameld. Soms haal je al veel winst door simpelweg de totale hoeveelheid afval te reduceren, door bijvoorbeeld te zorgen voor meer duurzame verpakkingen en betere recycling. Ik ben ervan overtuigd dat gemeenten de komende jaren op al deze gebieden grote stappen maken.”