De ‘couleur locale’ en het wiel


Het afgelopen jaar heb ik veel gemeenten bezocht en met ze gesproken over ambities, knelpunten, uitdagingen, diftar, omgekeerd inzamelen, PMD, (on)welwillende wethouders, ambitieuze raadsleden en alles daar tussenin.

De lokale meetlat

Elke gemeente heeft haar eigen proces, eigen randvoorwaarden, eigen uitgangspunt, eigen ambitie, eigen knelpunten, eigen politieke situatie, eigen budget, eigen afvalstoffenheffing, eigen hoogbouwpercentage, eigen inwoners, oftewel een ‘couleur locale’. De stevige ambities die in Den Haag zijn geformuleerd worden door gemeenten vaak langs deze lokale meetlat gelegd. Elke gemeente is uniek: er is maar één Rotterdam, maar één Emmen, en maar één gemeente Horst aan de Maas. Maar hier ontvouwt zich een tegenstrijdigheid.

Duur en tijdrovend

Gemeenten doen graag en veel aan onderling vergelijken, wanneer het lijstje met de afvalscheidingsprestaties tevoorschijn komt, is er een en al aandacht, en ze willen van elkaar leren wat er te leren valt. Daar waar ze toch grote verschillen constateren, worden die vaak toegeschreven aan lokale (externe) omstandigheden: “Rotterdammers zijn nou eenmaal anders dan anderen”, “In het oosten van het land zijn burgers veel gehoorzamer” en “In een stad is afval scheiden veel te lastig”. Dit leidt er onder meer toe dat bewezen succesvolle inzamelmethoden als omgekeerd inzamelen, diftar, blauwe minicontainer voor papier en PMD in veel gemeenten eerst een eigen pilot moeten. Pas dan accepteert iedereen dat het daar ook de gewenste resultaten oplevert. Dit is een tijdrovende en vooral dure grap.

80-20

Kennisdeling betekent niet alleen kijken naar prestaties en de verschillen toeschrijven aan de ‘couleur locale’. Kennisdeling gaat om verschillen analyseren en kijken waar andere gemeenten het slimmer hebben aangepakt. Wat mij betreft gaat hier een variant van de oude 80-20-regel op: gemeenten verschillen van elkaar, slechts voor 20%. Voor de overige 80% zijn inwoners, bebouwing, politiek en afval erg vergelijkbaar en kunnen we dus met veel meer vertrouwen van elkaar kopiëren zonder ellenlang te hoeven interpreteren. Het wiel bestaat al lang, we moeten alleen met en van elkaar leren (accepteren) dat het de meest efficiënte manier van voortbewegen is!


Foto Samuel Stollman

Samuel Stollman (NVRD)