Afvalscheiding en zwerfafval: motivatie is sleutelfactor


De laatste jaren heb ik het voorrecht te mogen werken aan twee mooie programma’s: afvalscheiding en de aanpak van zwerfafval. Twee maatschappelijke doelen waarbij we via met name gemeenten een beroep doen op de medewerking van de burger. Dan gaat het om afvalscheidingsgedrag en schoon gedrag. Dat laatste zou je kunnen opsplitsen naar het voorkomen dat afval, materiaal of producten zwerfafval worden en het opruimen van zwerfafval (van anderen), ook wel schoon-participatie genoemd. Onlangs hebben we een pakket instrumenten uitgewerkt dat gemeenten kunnen gebruiken voor het verbeteren van afvalscheiding in de hoogbouw. De instrumenten zijn feitelijk ‘gedragstrucs’: principes van gedragsbeïnvloeding die we hebben toegespitst op typisch afvalscheidingsgedrag in de hoogbouw. Binnenkort vinden in zo’n acht grote gemeenten prachtige proeven plaats.

Want hoe krijg je bewoners zo ver gft-afval apart te bewaren en beneden in een verzamelcontainer te deponeren? Dat apart bewaren is een lastige: er is weinig ruimte in de hoogbouw - nauwelijks tuinen en weinig grote balkons. Met een combinatie van goede bewaarvoorzieningen in huis, aantrekkelijke verzamelvoorzieningen buitenshuis, het aanbieden van kennis over wat te scheiden en een arsenaal aan motivatietechnieken helpen we hopelijk gemeenten hun flatbewoners te verleiden ook een bijdrage te leveren aan recycling: van afval naar grondstof.

Dan lijkt zwerfafval een makkie: de kennis over hoe je iets bij je houdt, in een prullenbak werpt of iets opraapt is geen “rocket science” en prullenbakken/voorzieningen zijn er best veel. Is het niet langs de straat, dan wel in je eigen huis. Maar ook hier komt het toch met name aan op motivatie. En gemeenten kunnen daar lokaal ook veel aan doen. Bijvoorbeeld door scholieren te vertellen over de plastic soep, een rondje te gaan prikken en projecten te doen waarin over oplossingen wordt nagedacht. Laat je ze daarna ook nog tekenen voor schoon-gedrag (een bekende “gedragstruc”) en je weet bijna zeker dat het schoon-zaadje is geplant.

En zo kan ik de gedragskennis mooi inzetten voor beide programma’s. Thuis in het gezin maak ik er trouwens ook dankbaar gebruik van - een aanrader.

Addie Weenk, adviseur Gemeente Schoon


Addie Weenk

Addie Weenk
Adviseur RWS en Gemeente Schoon