Eerst draagvlak, dan verandering


De afgelopen maanden heb ik verschillende gemeenten bezocht en met bestuurders en beleidsmedewerkers gesproken over afvalscheiding en de VANG-doelstellingen. Wat ik merk is dat vanuit de ambtelijke organisatie vaak zelf genoeg animo is om maatregelen te nemen. Belangrijk blijkt dan wel dat de wethouder en de gemeenteraad deze ambitie delen en dat is lang niet altijd het geval. Neem ze daarom stap voor stap mee.

Vrijwel iedere poging tot verandering geeft in eerste instantie weerstand. Dat is bij het beleid rond huishoudelijk afval niet anders. Neem een voorstel om diftar of omgekeerd inzamelen in te voeren. Als je dit zonder veel consensus vooraf voorlegt aan de gemeenteraad, blijkt de oppositie vaak klaar te staan met bekende tegenargumenten, waarmee het makkelijk scoren is. ’Burgers laten betalen voor afval doen we hier niet’ of ‘Mensen laten lopen om het restafval weg te brengen, dat wil toch niemand?’ en ‘En de ouderen dan?’, zijn veel gehoorde geluiden. Dan wordt het vaak een moeizaam verhaal: een breed draagvlak is essentieel om dit soort veranderingen door te voeren.

Gezamenlijke ambitie

Om genoeg draagvlak te creëren is het beter dat gemeenten eerst zorgen dat de gemeenteraad zelf een ambitie uitspreekt op huishoudelijk afvalgebied. Bijvoorbeeld door aan te sluiten bij het populaire thema circulaire economie. Door minder afval te produceren en juist meer te recyclen en te hergebruiken draagt een gemeente hieraan bij. Dat willen we toch allemaal? Pas na het uitspreken zo’n ambitie is het tijd om de volgende stap te zetten en verdere maatregelen voor te leggen aan de gemeenteraad. Dit zijn maatregelen die weerstand kunnen oproepen. De eerder met elkaar vastgelegde doelstelling is dan natuurlijk uitermate behulpzaam om op terug te vallen.

Bestuursakkoord

Hoe en op welke manier je met elkaar je ambitie vormgeeft staat iedere gemeente vrij. In ieder geval gaat het erom dat voor iedereen duidelijk is waar je met elkaar voor staat. Een manier om dit te doen is door het Bestuursakkoord ‘Verbeteren afvalpreventie en –scheiding huishoudelijk afval’ te ondertekenen. Veel wethouders zijn hier al erg enthousiast over. Wie het Bestuursakkoord ondertekent committeert zich aan een eigen doelstelling om de hoeveelheid restafval de komende jaren te verlagen en benoemt daarbij concrete maatregelen. Daarna kun je als college, raad en medewerkers samen voortvarend aan de slag. Op weg naar een circulaire economie en waarschijnlijk een lagere afvalstoffenheffing voor de inwoners.

Meer weten?

Heeft uw gemeente ook interesse in het Bestuursakkoord? Laat het ons weten via het contactformulier.


Cees Riksen

Cees Riksen is beleidsadviseur bij Rijkswaterstaat. Voor het VANG-HHA programma ondersteunt en adviseert hij gemeenten over hoe zij tot meer en betere afvalscheiding kunnen komen.