Enquête VANG-HHA


Het uitvoeringsprogramma VANG-HHA is inmiddels ruim twee jaar onderweg. Aanleiding om afgelopen juni een enquête uit te zetten over de stand van zaken van de beleidsontwikkeling rond afval en grondstoffen. Het voornaamste doel: achterhalen in welke mate gemeenten de VANG-HHA ambities onderschrijven en deze omzetten in concreet beleid. En zicht krijgen op de resultaten die we in de toekomst mogen verwachten. 245 gemeenten deden aan het onderzoek mee.

Naar 100 kg restafval in 2020

Uit de resultaten blijkt dat 90% van de gemeenten op de één of andere wijze het beleid en de maatregelen over afval en grondstoffen hebben vastgelegd in een plan. In ruim 60% van de gemeenten betreft dat een bestuurlijk vastgesteld plan, een bovengemeentelijk plan of een management plan. Slechts tien procent van de gemeenten geeft aan geen plan te hebben. Dat aantal komt overeen met het aantal gemeenten dat ook geen doelstelling heeft vastgelegd.

De overige 90% van de gemeenten hebben aanvullend wel een scheidings of restafvaldoelstelling vastgelegd. Tweederde van de gemeenten heeft een doelstelling voor het aantal kilogram restafval per persoon per jaar en 57% heeft een doelstelling voor een scheidingspercentage. Bijna de helft van de gemeenten heeft zowel een restafvalals een scheidingsdoelstelling.

Het valt op dat het aantal gemeenten met een restafvaldoelstelling toeneemt wanneer het daadwerkelijke aantal kilogram aangeboden restafval (peiljaar 2015) afneemt. Er lijkt dus een relatie te zijn tussen het hebben van een ambitie en het hebben van minder restafval. Het is toch niet af te leiden of het vaststellen van een doelstelling leidt tot minder kilogram restafval, of dat gemeenten met minder restafval eerder geneigd zijn een doelstelling vast te stellen.

Maar hoe ziet die doelstelling er nu eigenlijk uit? Bij gemeenten die zichzelf een restafvaldoelstelling hebben gesteld is de gemiddelde doelstelling 100 kg restafval per inwoner per jaar en de scheidingsdoelstelling ligt gemiddeld op 73%. In veruit de meeste gemeenten geldt 2020 als het jaar waarin deze doelstelling moet worden bereikt. Gemeenten lijken de VANG-doelstelling, om in 2020 maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar te hebben, goed te hebben omarmd.

Doorkijk naar 2020

Aan de hand van de resultaten van de enquête is ook een doorkijk gemaakt naar het aantal kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar in 2020. Zoals te zien op de kaarten hiernaast kleurt Nederland in 2020 een stuk groener. Er is een duidelijke verschuiving te zien van gemeenten met meer dan 150 kg restafval per jaar in 2015 richting 100 kg per persoon per jaar in 2020. Ook is er op basis van de restafvaldoelstellingen en de scheidingsdoelstellingen die we hebben ontvangen in de enquêtes berekend wat het gemiddeld aantal kilogram restafval is in 2020. Ook hier geldt dat niet alle gemeenten in deze berekening zijn opgenomen1. In 2020 bedraagt het gemiddelde kilogram restafval op basis van de ontvangen enquêtes 140 kg/restafval2 per persoon per jaar. Er is dus een duidelijke afname te zien. Een afname die nog groter was uitgevallen als van alle gemeenten de doelstellingen bekend zouden zijn.

Maatregelen vanaf 2017

De maatregelen die gemeenten de komende jaren van plan zijn om in te voeren, onderverdeeld naar het ingezameld aantal kilogram restafval per inwoner per jaar.

Welke maatregelen worden voorzien?

Om de doelstellingen te behalen is het noodzakelijk om maatregelen in te voeren. In de afgelopen jaren hebben veel gemeenten dat al gedaan. Uit de enquête blijkt dat veel van de gemeenten in 2015 en 2016 de communicatie hebben geïntensiveerd en extra grondstoffencontainers hebben ingevoerd. Andere veel ingevoerde maatregelen in 2015 en 2016 zijn frequentieverlaging van inzamelen van restafval en het inzetten van minicontainers voor oud papier en karton en pmd. In de figuur worden de maatregelen getoond die gemeenten de komende jarenvan plan zijn om in te voeren, onderverdeeld naar het ingezameld aantal kilogram restafval per inwoner per jaar.

Vanaf 2017 hebben gemeenten met meer dan 200 kg restafval veel maatregelen in de planning staan. Vooral omgekeerd inzamelen, frequentieverlaging van inzamelen restafval, minicontainers voor pmd, extra grondstoffencontainers en intensivering van communicatie worden genoemd.

Ook valt op dat gemeenten met minder dan 150 kg restafval vanaf 2017 de maatregel diftar niet meer in de planning hebben staan. De verwachting is dat een groot deel van deze gemeenten deze maatregelen reeds voor 2017 heeft ingevoerd.

Grote slagen

Conclusie

De resultaten uit de enquête laten zien dat de VANG-HHA ambities door een groot aantal gemeenten worden onderschreven en ingebed worden in het lokale beleid. Bij het formuleren van beleid richten gemeenten zich in grote getalen naar de ambities van het VANG-HHA programma. Dit beeld sluit ook aan op de indruk die de medewerkers van het programma hebben uit de contacten met gemeenten en afvalbedrijven.

Bron: GRAM #10 december 2017


Hoeveelheid restafval na correctie nascheiding 2015

Nederland kleurt in 2020 een stuk groener: er is een duidelijke verschuiving te zien van gemeenten met meer dan 150 kg restafval per jaar in 2015 richting 100 kg per persoon per jaar in 2020.

Prognose restafval in 2020 nav VANG enquete

Toelichting bij de kaarten

In de prognoses zijn correcties toegepast voor gemeenten met een doelstelling in bijvoorbeeld 2018 of 2025. Hier is de doelstelling teruggerekend naar 2020. Gemeenten die wel een doelstelling hebben vastgelegd, maar de enquête niet hebben ingevuld zijn in de prognose niet meegenomen. In dat geval is het restafval van 2015 ook in de prognosekaart gehanteerd. Ook wanneer in de enquête de doelstelling is weergegeven in percentage afvalscheiding (en dus niet in kilogram restafval) is deze niet in de kaart weergegeven. Voor deze gemeenten is de prognose kaart een onderschatting. Aan de andere kant is het niet te voorspellen of de doelstellingen in 2020 ook door alle gemeenten daadwerkelijk wordt behaald.