Alles komt toch weer op een hoop!


Afval scheiden heeft helemaal geen zin want alles komt toch weer op een hoop. Dit is één van de verhalen die bepalen dat mensen geen afval scheiden. Kloppen deze verhalen? En hoe kun je als gemeente daar het beste mee omgaan?

Urban Myths in afvalscheiding

Uit een eerder project ‘Vuilnis in de flat’ blijkt dat (onjuiste) verhalen over afvalscheiden, Urban Myths genoemd, een belangrijke bijdrage leveren aan het niet-scheidingsgedrag van bewoners. Rijkswaterstaat heeft daarom een onderzoek laten uitvoeren door DIG (Design Innovation Group) om inzicht te krijgen in deze mythes met als doel gemeenten handvatten te geven om deze mythes te tackelen.

7 belangrijkste mythes

De uitkomsten van het onderzoek zijn in de vorm van een handreiking gegoten: een gevouwen, dubbelzijdig A3-formaat met op de voorkant een overzicht van de 7 belangrijkste mythes over afvalscheiding en -verwerking in beeld gebracht. Daarnaast vind je het verhaal achter de mythes, de herkomst van deze verhalen en de werkelijkheid. Op de achterkant van de flyer staan inzichten en adviezen waarmee gemeentes aan de slag kunnen.

Alles op de grote hoop!

De mythe met de grootste impact op kilo’s en milieu is het verhaal dat al het gescheiden afval uiteindelijk toch op de grote hoop in de verbrandingsoven terecht komt. ‘Ik heb het zelf gezien’, of ‘Ik heb het gehoord van mijn buurman die bij de vuilverbranding werkt’, zijn veelgehoorde reacties.

Een aantal oorzaken blijkt mogelijk voor het ontstaan van deze reacties. Dit kan gaan om misinterpretatie van waarneming, verouderde informatie, niet geloven dat er iets nuttigs kan komen uit stinkend GFT of een baal plastic of wantrouwen. Mensen kunnen zich voor de gek gehouden of verraden voelen. Als men het gevoel heeft voor niets afval te hebben gescheiden dan kan dat een reden zijn om er helemaal mee te stoppen.

De oorsprong van deze mythe kan voortkomen uit het verleden waar dit heel soms, en op kleine schaal, plaatsvond toen er nog niet genoeg verwerkingscapaciteit was voor GFT. Een andere oorzaak kan zijn dat de gescheiden stroom te vervuild is om op de gewenste manier verwerkt te worden. Momenteel is 2/3 van het ingezamelde plastic geschikt voor recycling, de rest wordt alsnog verbrand (met energieterugwinning).

In de praktijk wordt gescheiden ingezameld afval in principe op passende wijze verwerkt. Het blijkt dat nog niet al het ingezamelde materiaal geschikt is voor hoogwaardige recycling, dus des te meer reden om nog meer en beter te gaan scheiden.

Het onderzoek zelf

De onderzoekers van DIG hebben input gekregen naar aanleiding van een oproep voor bekende mythes via verschillende kanalen. Hierbij is ook veel aandacht besteed aan persoonlijk contact met de reactanten om het beeld en de verhalen scherp te krijgen. Een zevental mythes zijn geselecteerd om verder uit te werken. Afvalexperts hebben kennis geleverd voor de waarheid; praktijkervaring is opgedaan door daadwerkelijk mee de straat op te gaan met vuilnismannen, en studenten hebben een aantal experimenten gedaan met verschillende doelgroepen. Alle resultaten zijn vervolgens uitgewerkt in de vorm van een flyer/handreiking.

Wat kun je hier als gemeente mee?

Mythes komen vaak voort uit onwetendheid. Door te laten zien wat er met het afval gedaan en gemaakt kan worden (en hoe) kun je als gemeente deze onwetendheid en de mythe wegnemen. De onderzoekers geven handvatten voor de aanpak van afvalmythes. Bijvoorbeeld door de boodschap simpel te houden en te letten op het juiste moment van communiceren. Gebruik bijvoorbeeld vuilniswagens en containers als hulpmiddel om op te communiceren. Laat dingen eerder visueel zien dan dat je het uitlegt met tekst en houd rekening met je doelgroep.

Wees als gemeente eerlijk. Het is geen zwaktebod om eerlijk te zijn over wat er gebeurt en wat de huidige situatie is. Integendeel, het kan juist meer begrip en bereidheid om mee te werken opwekken.

Meer tips lezen?

Download de handreiking Talking rubbish (klets) verhalen over afvalscheiding.


Welke verhalen over afval ken jij Uitsnede