Rotterdam en Oss stimuleren gewenst gedrag


Een grasmatje en bloemetjes rond ondergrondse afvalcontainers. Of een mooie buxushaag. Meer is niet nodig om zo’n afvalplek op te vrolijken én ervoor te zorgen dat mensen hun afval niet naast de container zetten. De gemeenten Rotterdam en Oss zijn enthousiast: meteen minder bijplaatsingen.

Fleurige containerplekken tegen bijplaatsingen en zwerfafval

‘We hebben helaas te maken met veel bijplaatsingen bij afvalcontainers, vertelt Dixie Hoek, adviseur Communicatie van de gemeente Rotterdam. ‘Dat zorgt voor zwerfafval. Ook werkt het extra vervuiling in de hand: vuil trekt vuil aan. We hebben al diverse maatregelen getroffen om dit op te lossen, zoals het plaatsen van extra ondergrondse containers voor restafval. Ook zetten we twee vuilniswagens in om rondzwervend afval en grofvuil op te halen, maar hiermee belonen we eigenlijk verkeerd gedrag. Restafval hoort in de container en grofvuil kunnen Rotterdammers gratis bij een milieupark brengen. Als ze telefonisch of via de website een afspraak maken, dan komen we het grofvuil gratis ophalen.’

Minder afval op de stalen plaat

Hoe kunnen we het gedrag van inwoners op een positieve manier stimuleren? Dat was de vraag waarmee de gemeente Rotterdam aan de slag ging, samen met gedragspsychologen van D&B en met bureau ANDC dat gespecialiseerd is in gedragsinterventies in de buitenruimte. Hoek: ‘Ons belangrijkste doel was om bijplaatsingen op de stalen plaat van ondergrondse containers te verminderen. De chauffeurs moeten namelijk eerst het afval van die plaat halen, voordat ze de container kunnen legen. Met dit doel in het achterhoofd, kwamen we op het idee om de plaat te versieren.’

Netjes en fris

Frank Marcellis van ANDC: ‘Groen, gras en bloemen associëren mensen met netjes, schoon en fris. Daarom ontwikkelden we een zogenoemde containercoat die bestaat uit kunstmatten met bloemen van stevig, gerecycled kunststof. Ook bedachten we een variant met twee buxushaagjes. Op die manier kunnen we de perceptie van zo’n afvallocatie veranderen en daarmee gewenst gedrag stimuleren.’ Hoek: ‘In de Tarwewijk testen we vier varianten: de mat met kunstgras en bloemen, de buxushaagjes, een instructie op de stoep over ‘wat te doen met grofvuil’, en een combinatie van de bloemenmat en de instructie.’

Bloemetjes buiten

Ook Oss was geïnteresseerd in fleurige afvallocaties. Nynke Stein, medewerker educatie en voorlichting afval: ‘Bij een aantal PMD-containers hadden we veel last van bijplaatsingen. Altijd stond er wel iets. We wilden dat met nudging aanpakken, dus gedragsverandering op een positieve manier stimuleren. Toen we via ANDC hoorden over de mogelijkheid om zo’n locatie op te fleuren, hebben we dat geprobeerd. We kozen voor de kunststof grasmat en bloemen. We kregen meteen veel enthousiaste reacties, geweldig. Als gemeente zorgen we voor een positief gevoel rondom PMD-inzameling, in plaats van belerend te zijn.’

Zichtbare gedragsverandering in Oss

‘Belangrijk is natuurlijk het effect op het gedrag, want daar doen we het voor’, vervolgt Stein. ‘Het aantal bijplaatsingen is aanzienlijk verminderd. En als er iets wordt bijgeplaatst, gebeurt dat vrijwel nooit op de bloemetjes. Regelmatig doet iemand anders de bijgeplaatste PMD-zakken dan alsnog in de container. Bijvoorbeeld een buurtbewoner die de plek graag mooi wil houden. We hebben het matje en de bloemen inmiddels op vier plaatsen getest. Overal waar ze verschijnen, zijn er positieven effecten. Overigens hebben we geen officiële meting gedaan, omdat er veel verschillende factoren van invloed zijn en we over een lange periode moeten meten. Het voordeel van de matjes is dat ze gemakkelijk te verplaatsen zijn naar andere containerlocaties. We willen ze dan ook laten rouleren.’

Resultaten in Rotterdam

Hoek: ‘In Rotterdam testen we zoals gezegd vier varianten. We zitten nu nog middenin de testfase. Uit de eerste metingen blijkt dat de variant met de buxushaagjes het beste werkt. Het heeft ermee te maken dat er weinig plek is om iets neer te zetten. Slechts één keer stond er iets tussen de haagjes gepropt. Bij de varianten met de bloemen is het aantal bijplaatsingen op de mat drastisch gedaald. Dus de chauffeur die de containers leegt, hoeft minder vaak uit te stappen om de zakken op te pakken. Dat scheelt nogal wat tijd en dus kosten. Verder krijgen we veel positieve reacties uit de buurt. Op Twitter schreef iemand: ‘Oh, ik kijk nu uit op een parkje’. Uit andere wijken krijgen we al aanvragen binnen, maar daarvoor is het nog wat te vroeg. Op basis van de onderzoeksresultaten bepalen we later dit jaar hoe we hiermee verder gaan. Wat we nu al kunnen zeggen is dat het écht werkt. Dus dit experiment krijgt zeker een vervolg.’


Cillershoekstraat gras met bloemen
container coat Oss 1
Rijsoordstraat combi gras met bloemen-comm klep en stoep
Bas Jongeriusstraat 52 comm op stoep en klep