De strijd met de kartonnen doos


Wie een kartonnen doos in de papiercontainer wil krijgen, moet vaak flink proppen. Veelal past de doos niet door de opening en belandt ze ernaast. In Amsterdam vormt karton inmiddels 30 procent van de bijplaatsingen. Het gevolg: rommel op straat en minder karton om te recyclen. Dat kan anders, dacht Daan Goppel, projectleider schoon beheer openbare ruimte bij de gemeente Amsterdam. Na een uitgebreide proef introduceerde hij de kartonklep: een bredere inwerpopening voor dozen in bestaande papiercontainers.

Kleding, huishoudelijke apparaten, de dagelijkse boodschappen; we bestellen meer en meer online. De meeste spullen ontvangen we in dozen. Dat is een belangrijke oorzaak van het toenemende karton naast papiercontainers, zo staat in het rapport dat Goppel namens zijn gemeente schreef. Tijdens een meedenkavond voor bewoners en betrokkenen die hij vervolgens organiseerde, bleek onder andere dat het kleiner maken van al dat karton mensen veel moeite kost. En dat de opening van de container vaak te klein is. Goppel: ‘Maak die openingen dan groter, hoor ik je denken. Maar zo simpel is het helaas niet. Een opening moet aan wettelijk vastgestelde afmetingen voldoen. Zo moet de hoogte van een opening lager zijn dan 15 cm, anders kunnen er zakken met restafval in verdwijnen. Ook voor kleine kinderen is zo’n opening gevaarlijk. En dat is natuurlijk niet de bedoeling.’

Minder dozen naast de container

Op zoek naar een andere oplossing dus. Goppel: ‘Als gemeente is het onze taak om afvalinzameling zo makkelijk en aangenaam mogelijk te maken voor inwoners. Maar dan wel binnen de wettelijke kaders.’ Naast het uitvoeren van een analyse en het organiseren van een meedenkavond, deed hij veldonderzoek in twee andere gemeenten die ook actief bezig zijn met dit vraagstuk. Bij elkaar resulteerde dat in een prototype met een inwerpopening van 14,99 cm bij 67 cm in het containerhuisje van een bestaande container. Net binnen de toegestane hoogte. De projectleider liet er vijf maken. Drie werden er geplaatst in stadsdeel Oost, één in Zuid en één in West. Bij wijze van nulmeting monitorde de gemeente de containerlocaties negen weken vóór plaatsing van de grotere klep. Toen de klep er eenmaal inzat, werd er nog eens twaalf weken gemonitord. Wat bleek? Na het plaatsen van de klep – in de tweede monitoringperiode – belandden er 45% minder dozen naast de container.

Stamp plat, schuif in

Dat mooie resultaat dankt de gemeente volgens Goppel onder meer aan de communicatie rondom de proef: ‘Voor het plaatsen van het eerste prototype stuurden we de bewoners in het gebied een brief met uitleg en de aankondiging van een feestelijke opening. Daarna stuurden we dezelfde groep nog een brief. Nogmaals met een gebruiksaanwijzing, maar ook met beelden van de openingsactiviteit en een quote van een gebruiker. ‘Hiermee hoopten we mensen te stimuleren de container ook te gebruiken, net als de persoon van de foto en de quote.’ En met resultaat. Om de nieuwe klep meer op te laten vallen, werden er stickers opgeplakt. Ook kwam er een stoeptekst met een korte gebruiksaanwijzing: 'Stamp plat. Schuif in.' Misschien nog wel belangrijker bleek de afbeelding bij die tekst. ‘Een plaatje is voor iedereen te begrijpen. Dat is fijn in een stad waar mensen van veel verschillende nationaliteiten komen en gaan’, aldus de projectleider.

Beperkt door huisstijl

'Als je in opdracht van een gemeente werkt, zijn er soms wel beperkingen. Ik had bijvoorbeeld graag een logo van een kartonnen doos op de kartonklep geplakt, maar dat is er niet. Er was alleen een afbeelding van gescheurd karton beschikbaar in de huisstijl. Je bent beperkt tot de afbeeldingen waar de communicatieafdeling mee werkt. Nu we de kartonklep op meer plekken gaan gebruiken, wordt er wel meer mogelijk. We bekijken nu samen met communicatie of we een nieuw symbool kunnen ontwerpen.'

Voor iedereen

Inmiddels is de proef afgerond. Naast de vijf containers die gebruikt zijn als testlocatie, heeft de gemeente budget vrijgemaakt voor het aanpassen van 100 andere containers, verspreid door Amsterdam. Het gaat om locaties waar veel overlast is van karton naast de containers. Ook krijgen alle papiercontainers die nieuw worden geplaatst, standaard zo’n klep. Goppel hoopt dat ook andere gemeenten in Nederland de strijd aan willen gaan met kartonnen dozen naast hun containers. ‘Iedere gemeente kan ons ontwerp overnemen. Dit werkt, dus waarom zou je zelf het wiel opnieuw uit willen vinden?’

Lees het rapport van de gemeente Amsterdam (pdf, 3.1 MB).

Bekijk hieronder de samenvatting:

Samenvatting Kartonklep - Projectopzet en Evaluatie - Amsterdam - Daan Goppel - 2018


Kartonklep

Kartonklep

Locaties prototypes

Locaties prototypes

Stoeptekst

Stoeptekst