Zwollenaren belonen bij een vermindering van restafval werkt


Als je bewoners financieel beloont wanneer ze hun afval scheiden, heeft dat een positief effect op de hoeveelheid restafval. Dat blijkt uit een proef in Zwolle eind 2017, waarbij deelnemende huishoudens een klein bedrag ontvingen bij vermindering van hun restafval.

De ‘Proef Belonen’ werd gehouden in de wijken Schoonhort en Gerenbroek in Zwolle. Een half jaar lang werden de deelnemende huishoudens uitgedaagd hun afval goed te scheiden, zodat er minder restafval zou overblijven. De uitkomst was positief: na afloop bleek 58 procent van de huishoudens recht te hebben op een beloning. In totaal werd er 18 procent minder restafval ingeleverd in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

Beloningssysteem

Zwollenaren boden in 2016 gemiddeld zo'n 190 kilo restafval per persoon aan. Het is dus nog wel een uitdaging om dat – volgens de doelstelling voor 2020 – terug te brengen naar 100 kilo per inwoner per jaar. “Omgekeerd inzamelen is in Zwolle zonder veel discussie ingevoerd, maar er wordt al lange tijd gediscussieerd over het financieel belonen van bewoners bij vermindering van restafval. De gemeenteraad vindt het belangrijk om voor een positieve benadering te gaan en mensen te belonen”, zegt beheermanager Rutger Ekhart van de gemeente Zwolle, samen met ROVA eindverantwoordelijk voor afvalinzameling. Om te testen of een beloningssysteem voldoende bijdraagt aan de doelstelling, werd een pilot gestart.

Vragen van deelnemers

De deelnemende huishoudens werden via een informatieavond en brieven op de hoogte gehouden. Voorafgaand aan de proef waren er nog wel wat vragen vanuit de deelnemers. Want afval scheiden is soms zo makkelijk nog niet. Bijvoorbeeld: wat mag er wel en niet bij PMD (plastic, metaal en drankkartons)? “Een chipszak hoort daar bijvoorbeeld niet bij. Veel mensen weten dat niet”, zegt Ekhart. “In de chipszak zit een aluminiumlaagje, dus dat moet gewoon bij het restafval.”

Maximaal 25 euro in zes maanden

Na afloop van de proef konden de deelnemers maximaal 25 euro verdienen wanneer ze minder restafval hadden ingeleverd. Hoe minder restafval, hoe hoger de beloning. De vraag rijst: is dat bedrag hoog genoeg? Ekhart: “De gemeente is tot dit bedrag gekomen door te kijken wat we als gemeente zouden besparen als we minder restafval hoeven te verwerken. De beloning van bewoners moet natuurlijk wel ergens van gefinancierd worden.”

De meeste deelnemers waren enthousiast over de proef. “Veel mensen gaven ook aan zo’n financiële stimulans helemaal niet nodig te hebben om afval te scheiden”, zegt Ekhart. “Een goed teken! Maar de proef laat zien dat een prikkel toch werkt.”

Vervolg

Ondanks het succes van de proef wordt nog onderzocht in welke vorm het beloningssysteem een vervolg krijgt. Het effect is namelijk kleiner dan nodig om de doelstelling van 100 kg per inwoner per jaar te halen. “Bij een diftar-systeem zie je een grotere afname dan bij een beloningssysteem, namelijk 35 procent,” aldus Ekhart. “Psychologisch gezien klopt dat ook wel. Mensen zijn gevoeliger voor een negatieve prikkel dan een positieve.”

In het najaar komt het college met een voorstel over een beloningsysteem voor de hele gemeente. Dan verschijnt er ook een evaluatierapport van de proef.


Milieuparkje

Ondergrondse container voor restafval